Nieuwe spirituele muziek
de ziel van muziek ontrafeld
Gedurende de vorige eeuw is er een stroming in de klassieke muziek ontstaan die zich laat vangen onder de noemer 'nieuwe spirituele muziek'. In deze stroming wordt de muziek in dienst gesteld van een hoger plan. De secularisering heeft echter ook op de componisten van nu zijn stempel achtergelaten en de spiritualiteit is nu vaak een persoonlijke beleving van de componist, die zijn eigen religieuze ervaring omzet in een muzikaal systeem. Hierbij is daardoor geen sprake (meer) van een universele God die de westerse componisten bindt aan vaste richtlijnen voor de muziek. Toch is nieuwe spirituele muziek direct herkenbaar door de duidelijke patronen en keuzes die de componisten maken. Vanuit hun eigen beleving componeren ze met een besef, dat de muziek in dienst staat van iets hogers dan de toevallige creatieve geest die de noten opschrijft. De muziek drukt meer uit dan een sterveling in staat is om zelf te doen. De kracht die muziek hierdoor kan hebben, ontstaat alleen als de componist zich houdt aan enkele strenge compositieregels die voor de 20e eeuw gemeengoed waren, maar daarna eigenlijk langzaam waren verdwenen. Voorstanders van de stroming noemen het de aansluiting op de klassieke muziektraditie van voor de 20e eeuw. Tegenstanders noemen het eerder kitsch en goedkoop effectbejag. In de lezing wordt de kern van de stroming in een historisch kader geplaatst en ten gehore gebracht en wordt de positie van de nieuwe spirituele muziek in het hedendaagse muziekleven kritisch bekeken.
Gregoriaanse gezangen - een geschiedenis
Sommige definities zorgen eerder voor verwarring dan voor duidelijkheid. Dit is ook het geval bij het 'Gregoriaans'. Gregoriaans is een muzikale traditie die een interessante ontwikkeling heeft doorgemaakt. Van de muziek die, volgens overlevering rond 600 is voorgeschreven door Gregorius de Grote, tot de 'varianten' daarop in latere eeuwen. Alle stijlen van het Gregoriaans worden in deze lezing overzichtelijk op een rijtje gezet. De verschillen zullen voor u al luisterend snel herkenbaar worden.
Orpheus door de eeuwen heen
De Orpheus mythe heeft zich in de voorgaande eeuwen bewezen als een dankbaar onderwerp voor muzikale composities. Veel componisten hebben zich laten verleiden tot een geven van hun visie op dit thema. Er is voldoende dramatiek aanwezig in het verhaal van Orpheus en zijn geliefde Euridice om er hele opera's aan te wijden. Maar ook kleinere werken zijn geïnspireerd op deze magische muzikant. Tijdens de lezing wordt vanaf het begin van de opera tot en met de 21ste eeuw besproken op welke manier componisten met het Orpheus verhaal aan het werk zijn gegaan.