Gregoriaanse gezangen

een geschiedenis

Sommige definities zorgen eerder voor verwarring dan voor duidelijkheid. Dit is ook het geval bij het ‘Gregoriaans’. Gregoriaans is een muzikale traditie die een interessante ontwikkeling heeft doorgemaakt. Van de muziek die, volgens overlevering rond 600 is voorgeschreven door Gregorius de Grote, tot de ‘varianten’ daarop in latere eeuwen. Alle stijlen van het Gregoriaans worden in deze lezing overzichtelijk op een rijtje gezet. De verschillen zullen voor u al luisterend snel herkenbaar worden.

Het ontstaan van de kosmos

verklaard vanuit een muzikaal perspectief

De mythe van de harmonie der sferen heeft een rijke geschiedenis, waarvan de oorsprong niet te achterhalen valt. Vroege bronnen wijzen de theorie toe aan Pythagoras. In teksten van onder andere Plato wordt beschreven welke werking muziek op de mens heeft. De verschillende tonen in muziek zijn een afspiegeling van kosmische tonen: een onhoorbare harmonie der sferen, die door zijn verschillende verhoudingen invloed kan uitoefenen op de menselijke ziel. Pythagoras zou deze tonen wel hebben kunnen horen en gebruikte de wereldlijke muzikale afspiegeling daarvan om zijn leerlingen te bevrijden van negatieve emoties, zoals verdriet, woede, afgunst en angst. Door veranderende filosofische en religieuze opvattingen is de mythe gedurende vele eeuwen door tal van auteurs aangepast.

Bach: Matthäus-Passion

Matthäus-Passion lezingen.
31 maart: Amersfoort
1 april: Amsterdam
Reserveren: Vrije Academie
Deze cursus is ook online te volgen

Nog steeds is er van alles te doen rondom het bekendste werk van Johann Sebastian Bach: de Matthäus-Passion. Nieuwe vertalingen, nieuwe bezettingen, nieuwe inzichten. Allemaal zorgen ze ervoor dat de bekendste passie het levendigste werk is uit de muziekgeschiedenis.

In deze lezing komt u alles te weten over dit magistrale werk. Hoe het is ontstaan, waarom het nu juist dit werk is dat iedereen rond Pasen wil horen, wat het verschil is tussen bepaalde versies en vooral hoe het werk in elkaar steekt. De kennis die u in deze cursus opdoet, zal geen afbreuk doen aan het onbevangen genieten van de muziek, maar juist tot een verdieping van uw luisterervaring leiden.

Of u nu een jaarlijkse bezoeker bent van één van de vele uitvoeringen van de Matthäus-Passion in Nederland, of misschien dit jaar overweegt om voor het eerst te gaan; de cursus is een aanrader voor iedere liefhebber van klassieke muziek. Enige voorkennis is niet vereist.

Inleiding muziekgeschiedenis

Deze cursus biedt een inleiding in de complete muziekgeschiedenis van het Westen. Op chronologische wijze wordt de ontstaansgeschiedenis besproken van de klassieke muziekcultuur. De ontwikkeling binnen de muziek wordt besproken aan de hand van fragmenten muziek en in elke tijdsperiode wordt de interactie tussen muziek en beeldende kunst getoond.

Wat onderscheidt Bach van zijn tijdgenoten? Hoe is het notenschrift ontstaan? Hoe hebben de instrumenten zich ontwikkeld? De cursus bevat historische informatie, geeft aanknopingspunten naar andere disciplines, leert om gericht naar muziek te luisteren en biedt overzicht en structurering aan het rijke muziekleven dat we tegenwoordig kennen.

In negen weken worden besproken: Oudheid – Middeleeuwen (500-1000 en 1000-1450) – Renaissance – Barok – Classicisme – Romantiek – 20e eeuw – 21e eeuw. In de 10e week volgt een excursie. Na afloop van de cursus kunt u muziek globaal in de tijd en naar regio indelen.

duur: 9 bijeenkomsten en 1 excursie

aanmelden: Deze cursus wordt gegeven bij de Vrije Academie

10 componisten

Van Claudio Monteverdi (1567-1643) kent u waarschijnlijk zijn prachtige opera Orfeo naar het verhaal van Orpheus en Euridice. Het is een van de eerste opera’s in de muziekgeschiedenis. Johannes Brahms (1833-1897) leeft in de hoogtijdagen van de opera, maar zou nog liever “trouwen dan een opera schrijven”. In deze collegereeks worden tien componisten onder de loep genomen. We bieden u een diepgaande kennismaking met de grootste sterren aan de klassieke muziekhemel.  

Laat u meevoeren langs de opera’s van Verdi en de pianosonates van Beethoven en leer het leven en de muziek van de componist kennen. En passant leert u over de ontwikkeling van muziek vanaf de Renaissance tot nu. In tien weken komen de volgende componisten aan bod: Monteverdi, Bach, Vivaldi, Mozart, Beethoven, Verdi, Brahms, Fauré, Sjostakovitsj en Arvo Pärt.

Deze cursus is geschreven voor de Vrije Academie. Aanmelden kan via hun website.

 

Nieuwe spirituele muziek

de ziel van muziek ontrafeld

Gedurende de vorige eeuw is er een stroming in de klassieke muziek ontstaan die zich laat vangen onder de noemer ‘nieuwe spirituele muziek’. In deze stroming wordt de muziek in dienst gesteld van een hoger plan.

De secularisering heeft echter ook op de componisten van nu zijn stempel achtergelaten en de spiritualiteit is nu vaak een persoonlijke beleving van de componist, die zijn eigen religieuze ervaring omzet in een muzikaal systeem. Hierbij is daardoor geen sprake (meer) van een universele God die de westerse componisten bindt aan vaste richtlijnen voor de muziek.

Toch is nieuwe spirituele muziek direct herkenbaar door de duidelijke patronen en keuzes die de componisten maken. Vanuit hun eigen beleving componeren ze met een besef, dat de muziek in dienst staat van iets hogers dan de toevallige creatieve geest die de noten opschrijft. De muziek drukt meer uit dan een sterveling in staat is om zelf te doen. De kracht die muziek hierdoor kan hebben, ontstaat alleen als de componist zich houdt aan enkele strenge compositieregels die voor de 20e eeuw gemeengoed waren, maar daarna eigenlijk langzaam waren verdwenen. Voorstanders van de stroming noemen het de aansluiting op de klassieke muziektraditie van voor de 20e eeuw.

Tegenstanders noemen het eerder kitsch en goedkoop effectbejag. In de lezing wordt de kern van de stroming in een historisch kader geplaatst en ten gehore gebracht en wordt de positie van de nieuwe spirituele muziek in het hedendaagse muziekleven kritisch bekeken.

Online cursussen

Vanaf nu kunt u gewoon thuis cursussen volgen achter de computer. De algemene inleidende cursus over muziekgeschiedenis die het meest gegeven wordt. Staat inmiddels geheel online. Verder werken we aan enkele nieuwe thema’s die per onderdeel bestelt kunnen worden. Zo zijn er straks losse cursusbladen over bepaalde componisten te bestellen.

Bekijk hier de pagina met de online cursussen.

Persoonlijk muzikaal assistent

Je kan veel leren over muziek tijdens een cursus, maar soms is het fijn om een persoonlijk gesprek te hebben over je muzikale ontwikkeling. Zo’n ontwikkeling is een levenslang proces en de CultuurAssistent is nu ook in te huren als persoonlijk muzikaal assistent.

Ieder seizoen is er een persoonlijk muzikaal onderhoud van twee uur waarin gekeken kan worden naar de groeimogelijkheden van je muzikale kennis en het verbreden van het repertoire. Tussentijds is per mail altijd de mogelijkheid tot het stellen van vragen en het aanvragen van nieuwe luistertips.

Ook krijgt u toegang tot een muzikale quiz en documentatie op internet.

Kosten € 150 per gesprek of € 525 per jaar. Inclusief btw, exclusief reiskosten.